Orchidee bedriegt zweefvlieg

Achter de schermen wordt in de tropische kassen van de Hortus botanicus Leiden regelmatig onderzoek gedaan. Afgelopen week waren docent chemie André van Roon en zijn studente Misli Kaya van de Hogeschool Leiden bezig met een onderzoek naar de geurstoffen van een Paphiopedilum rothschildianum. Dit onderzoek is in gang gezet in samenwerking met lector Barbara Gravendeel (zie ook het jaarverslag van de Hortus op http://www.hortusleiden.nl). André en Misli vingen in een proefopstelling de geur van de orchidee op en namen flesjes mee om er verder laboratoriumonderzoek mee te doen.

De orchidee gebruikt de geur vermoedelijk om vrouwelijke zweefvliegen mee te lokken. Die denken de aanwezigheid van bladluizen te ruiken en zetten hun eitjes op de orchidee af. En passant bevruchten ze de bloem. De zweefvliegen worden bedrogen: hun larven vinden straks geen voedsel.

‘Aan de naam kun je al zien dat het om een bijzonder mooie bloem gaat’, vertelt kaschef Rogier van Vugt. ‘De familie Rothschild financierde expedities met de afspraak dat de allermooiste planten die ontdekt werden hun naam mee zouden krijgen. Als een plant de naam Rothschild heeft is het dus altijd een prachtplant.’ Het exemplaar in de Hortus is niet uit het wild afkomstig; daar groeit deze soort op een plek die zorgvuldig geheim gehouden wordt – Rogier was overigens in de gelukkige omstandigheden om de plant ook in het wild te kunnen zien, in een vallei waar op dat moment in geen dertig jaar een onderzoeksteam geweest is. Het bloeiende exemplaar in de Hortus is echter al vele generaties in Nederland.

Misli en André hebben zorgvuldig een plastic zak om de twee open bloemen gebonden. Een slangetje leidt vanuit dit zakje door een buisje met daarin een adsorbens (actief kool waarschijnlijk). De geurstoffen worden geadsorbeerd aan dit materiaal. De geurstoffen worden gedesorbeerd door te spoelen met pentaan (een oplosmiddel). Deze oplossing in pentaan kan met GCMS worden geanalyseerd.

Er staat nog een tweede opstelling die niet met het zakje is verbonden, zodat de onderzoekers kunnen zien of de stoffen die ze meten werkelijk van deze orchidee afkomstig zijn, of gewoon in de lucht van de kassen aanwezig, waar elders natuurlijk allerlei andere orchideeën in bloei staan. Helaas betekende het onderzoek het einde van de bloem: het ene na het andere onderdeel verdween in een flesje alcohol, alles zorgvuldig genummerd en beschreven. Rogier treurt er niet om: de plant is er nog, en die gaat nog wel eens bloeien.

geuronderzoek00 geuronderzoek03 geuronderzoek02 geuronderzoek01

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s