Springzaad in de Hortus en de stad Leiden

In de tropische kassen van de Hortus botanicus Leiden loopt een onderzoek naar een mogelijke kruising binnen het geslacht Impatiens, springzaad in het Nederlands. Hierover zijn al eerder berichten geplaatst op deze blog.Afwijkende Impatiens planten zijn ontdekt in Zwitserland op drie verschillende locaties: Bolle di Magadinno, Ziegelbrücke en Wintertur en zijn op natuurlijke wijze ontstaan in het wild.  Wie weet bereikt de Impatiens hybride ook op een dag de Nederlandse grens of vindt hier dezelfde kruising plaats die leidt tot een hybride. De zaden van deze planten zijn verzameld en naar de Hortus in Leiden gestuurd voor verder onderzoek.Impatiens hybride                                               Impatiens hybride

De twee Impatiens die zich hebben weten te kruisen, zijn ook volop aanwezig in Nederland. Dat zijn namelijk de Imaptiens parviflora, ofwel klein springzaad en de Impatiens balfourii, tweekleurig springzaad. De kleine, licht gele bloemen van het kleine springzaad en de witte met paarse bloemen van het tweekleurig springzaad hebben tot een prachtig resultaat geleid. De hybride plant bloeit namelijk met bloemen in de kleur licht geel met paars.                                                 Een kruising ontstaat  meestal tussen twee soorten uit hetzelfde geslacht, dit wordt intragenerische hybride genoemd. Hybriden zijn vaak minder fertiel of zelfs steriel. Daarom wordt er in dit onderzoek ook gekeken naar de kiemkracht en wordt er DNA onderzoek gedaan. Aan de hand van dit onderzoek kan worden vastgesteld of het gaat om een F1-hybride of om een F2-hybride. Als het gaat om een F1-hybride, betekent dat de planten zijn ontstaan na een kruising met de ouderplanten. Het kan ook zijn dat de F1 zich onderling hebben weten voort te planten of dat een F1-hybride zich heeft voortgeplant met een ouderplant. Door DNA onderzoek kan dit worden vastgesteld.                                                                       De Impatiens hybriden die in de Hortus zijn opgekweekt zijn dus niet de enige springzaden die in Leiden groeien. Wellicht staat er wel een bij u in de tuin, als bijenplant of als sierplant vanwege de mooie bloemen.

Foto van Rene Wernars

Foto van Rene Wernars

 

 

 

 

 

 

 

                               

Impatiens glandulifera aan de Plesmanlaan in Leiden                                                       Dit is ook de reden waarom deze planten naar Nederland zijn gehaald door de mens, want oorspronkelijk komt dit geslacht hier niet voor. Er is één soort springzaad die wel van oorsprong in Nederland voorkomt, namelijk Impatiens noli-tangere, groot springzaad. Naast deze soort komen er tegenwoordig vier andere springzaadsoorten voor, de ouderplanten die samen voor een hybride hebben gezorgd en Impaiens glandulifera, reuzenbalsemien en Impatiens capensis, oranje springzaad. Deze vier behoren tot de exoten, sterker nog, door hun woekerende en overheersende karakter behoren deze springzaden tot de invasieve exoten. Maar een klein gedeelte van de exoten die worden geïntroduceerd in Nederland door de mens, weet zich hier staande te houden en nog een kleinere groep daarvan wordt een invasieve plant. Invasieve planten zijn door de mens bewust of onbewust meegenomen over hun natuurlijke barrières heen en hebben zich weten te vestigen in de nieuwe omgeving. Deze gebieden hadden de planten nooit zelf kunnen bereiken. Wanneer een soort Nederland heeft weten te bereiken op eigen kracht, dan wordt deze geen exoot genoemd. Dit kan bijvoorbeeld door de klimaatverandering gebeuren. Deze soorten zijn minder schadelijk voor de Nederlandse natuur omdat hun natuurlijke vijanden ook meekomen. De natuurlijke vijand van de exoten die hierheen zijn gebracht door de mens, zijn niet meegekomen en deze soorten kunnen zich hierdoor ongestoord vermeerderen. Dit gebeurt gelukkig niet bij elke uitheemse plant, vaak komt het voor dat de soort hier niet kan overleven omdat hij bijvoorbeeld niet winterhard is of omdat Nederland niet lijkt op zijn natuurlijke habitat. Ook kan het gebeuren dat de plant zich wel verstigt maar niet invasief wordt omdat hij niet veel nakomelingen produceert. Ongeveer 1 op de 10 soorten die in Nederland verzeilt raken, kunnen zich hier wel vestigen en worden invasief, wat grote gevolgen voor de biodiversiteit met zich meebrengt. Zo groeien deze planten heel snel en vangen het licht weg waardoor de inheemse soorten langzamer groeien of helemaal geen mogelijkheid krijgen om te groeien. Ook hebben de inheemse soorten last van predatie, maar de predatoren laten de uitheemse soorten vaak links liggen. Het komt ook voor dat de invasieve exoten een stofje uitscheiden waardoor andere planten in de omgeving in hun groei worden geremd of de invasieve exoten verstoren de bodemsamenstelling waardoor de inheemse soorten niet goed kunnen groeien. De biodiversiteit kan ook afnemen wanneer invasieve waterplanten het licht wegvangen van de bodem zodat de biodiversiteit van het waterleven achteruitgaat en er geen andere waterplanten meer kunnen groeien. Op en rond inheemse planten komen veel dieren voor terwijl dat bij uitheemse planten niet het geval is, wat er ook voor zorgt dat de biodiversiteit flink omlaag gaat. Maar de biodiversiteit is niet het enige wat de uitheemse exoten uit balans brengen, ook de economie en de volksgezondheid ondervinden negatieve gevolgen van de exoten. Zo kunnen uitheemse waterplanten wel 20 centimeter per dag groeien wat veel kosten met zich mee brengt om de wateren te onderhouden. Denk bijvoorbeeld aan grote waternavel. Dit probleem is niet na één keer opgelost, er moet regelmatig onderhoud worden gepleegd omdat de soort onmogelijk helemaal weg te krijgen is wanneer hij zich eenmaal heeft gevestigd. De gezondheid van de Nederlandse bevolking kan door de introdictie van een exoot ook flink achteruit gaan. Zo verlengt de exoot alsmambrosia de hooikoortsperiode met twee maanden en zorgen de reuzenberenklauw en gifsumak, beter bekend als poison ivy, voor flinke brandplekken. Er zijn al veel invasieve exoten die zich in ons land hebben gevestigd en daar zullen we nooit helemaal vanaf komen. Maar er zijn wel maatregelen die we met z’n alle kunnen treffen om ervoor te zorgen dat nieuwe exoten geen kans krijgen om zich te verspreiden én we kunnen de uitheemse soorten die zich al hebben gevestigd in toom houden.                                                   Een simpele maar erg effectieve maatregel is het weghalen van exoten uit de tuin en er planten van Nederlandse afkomst voor terug zetten, zorg er wel voor dat het plantenmateriaal niet in de natuur terecht komt want veel exoten die in de natuur groeien zijn ontsnapt uit tuinen. Als u helemaal weg bent van de mooie bloemen van de springzaden, kies dan voor de inheemse variant, Impatiens noli-tangere, groot springzaad als alternatief. Wanneer u springzaad tegenkomt in Leiden of op andere plekken van Nederland, meld uw waarneming dan op waarnemingen.nl. Zorg er gelijk voor dat deze planten zich niet verder gaan verspreiden en pluk de mooie bloemen en zet ze thuis in een vaasje.

Hier zijn de plaatsen te zien waar springzaad in de omgeving van Leiden voorkomt. Impatiens in Leiden foto

springzaad in een vaasje

 

 

 

 

                                                                      Springzaad in een vaasje

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s